Autor: lek. Aleksandra Batruch

Znieczulenie ogólne jest to kontrolowane, całkowite i odwracalne zniesienie świadomości, czucia bólu w całym ciele przy użyciu środków farmakologicznych. Znieczulenie ogólne, potocznie nazywane narkozą, umożliwia bezpieczne i bezbolesne przeprowadzenie zabiegów operacyjnych i diagnostycznych.

Elementy składowe znieczulenia ogólnego to: zniesienie świadomości (hipnosis), zniesienie bólu (analgesia), zwiotczenie mięśni szkieletowych (relaxatio), zniesienie odruchów (areflexia).

Przebieg znieczulenia ogólnego:

  • Premedykacja - ma miejsce na oddziale, na którym pacjent był hospitalizowany przed zabiegiem. Dzień przed planowaną operacją anestezjolog przychodzi z wizytą do pacjenta aby z pacjentem porozmawiać na temat znieczulenia, wypytać o wszystkie choroby, przyjmowane leki, przebyte operacje. Bada  pacjenta i jeśli to wskazane zleca leki uspokająjące  i nasenne. Polega na podaniu środka uspokajającego, najczęściej drogą doustną. Bardzo ważnym elementem wizyty przedoperacyjnej jest uzyskanie zgody pacjenta na znieczulenie do zabiegu, a także omówienie z pacjentem leczenia przeciwbólowego po zabiegu.
  • Indukcja - rozpoczyna się po przyjeździe pacjenta na blok operacyjny. Jest to okres od rozpoczęcia natleniania pacjenta i podawania leków do uśnięcia pacjenta. Aby zapewnić bezpieczeństwo wykorzystuje się nowoczesne metody monitorujące: pracę serca (EKG), ciśnienie krwi, tętno, stopień utlenowania krwi (pulsoksymetr). W zależności od techniki podawania można wyróżnić drogę dożylną i wziewną. Aby podać pacjentowi leki dożylne konieczne jest wcześniejsze założenie wenflonu, czyli plastikowej kaniuli do żyły. Przed podaniem leków pacjent chwilę oddycha czystym tlenem przez maseczkę twarzową Gdy pacjent śpi konieczne jest udrożnienie dróg oddechowych w postaci rurki intubacyjnej  wprowadzanej do tchawicy, bądź też maski krtaniowej, dzięki której możliwa będzie wentylacja mechaniczna.
  • Kondukcja - czyli podtrzymanie, polega na podawaniu kolejnych dawek leków przeciwbólowych, zwiotczających, ciągłej podaży anestetyków wziewnych celem utrzymania pacjenta w stanie znieczulenia na czas zabiegu operacyjnego. Pacjent pozostaje pod stałą opieką anestezjologa i pielęgniarki anestezjologicznej.
  • Wybudzenie – w tym czasie zaprzestaje się podawania anestetyków i następuje budzenie pacjenta.  Po zakończonym znieczuleniu rurka intubacyjna zostaje usunięta, a  anestezjolog  prosi pacjenta o spełnienie prostych poleceń.  

Dzięki zaawansowanym technikom monitorowania pacjenta w trakcie zabiegu operacyjnego powikłania związane ze znieczuleniem ogólnym zdarzają się rzadko. Zawsze jednak może dojść do nieprzewidzianych zdarzeń. Ważne jest aby pacjenci pozostawali na czczo co najmniej 6 godzin przed zabiegiem operacyjnym, gdyż spożywanie jakichkolwiek posiłków grozi zachłyśnięciem  treścią żołądkową, prowadząc do ciężkiego zapalenia płuc. Chrypka i ból gardła mają mogą być nieprzyjemną konsekwencją obecności rurki intubacyjnej w tchawicy. Możliwymi powikłaniami znieczulenia ogólnego są nudności i wymioty spowodowane działaniem opioidowych leków przeciwbólowych i anestetyków. Aby ich uniknąć lub złagodzić stosuje się leki przeciwwymiotne w indukcji znieczulenia. Ponadto może dojść do uszkodzenie warg, policzków, zębów- powikłanie związane z udrożnieniem dróg oddechowych ; uszkodzenie strun głosowych, uszkodzenie rogówki oka.

Po wybudzeniu pacjenta kontynuowane jest leczenie przeciwbólowe. W leczeniu przeciwbólowym stosuje się paracetamol lub metamizol (Pyralginę), niesterydowe leki przeciwzapalne, a także opioidy.  Leki analgetyczne mogą być podawane drogą doustną, dożylną, podskórną, doodbytniczą, zewnątrzoponową,  rzadziej domięśniową. W przypadku dużych zabiegów stosuję się tak zwaną analgezję sterowaną przez pacjenta. Polega to na tym, że podłącza się pacjentowi dożylnie (lub zewnątrzoponowo, jeśli mamy założony cewnik) automatyczną pompę strzykawkową z lekiem przeciwbólowym o stałym wlewie. Jeśli pacjent uzna, że stały wlew leku jest niewystarczający, może sobie co pewien czas (np. co 15 minut) podać kolejną dawkę leku, uprzednio zaprogramowaną przez lekarza. Należy pamiętać, że uśmierzanie ostrego bólu pooperacyjnego ma znaczny wpływ na ogólny stan pacjenta i szybkość rekonwalescencji.

W trakcie operacji nad pacjentem czuwa wykwalifikowany personel, który dba o dostateczną analgezję (leczenie przeciwbólowe) oraz zapewnia bezpieczeństwo w trakcie znieczulenia. Niemniej jednak pamiętajmy, że wiele czynników jest również zależnych od nas samych i  przed planowanym zabiegiem należy się do niego odpowiednio przygotować.

Scroll