Autor: mgr Marta Strzelbicka

Czym jest odleżyna?

Odleżyną nazywamy uszkodzenie skóry i lub tkanek podskórnych spowodowane uciskiem lub tarciem, mogą też być wynikiem ciężkiego stanu ogólnego Pacjenta. Odleżyna może obejmować tylko wierzchnie części skóry lub obejmować powierzchnie głębokie takie jak mięśnie czy powięzie. Nieodpowiednie ukrwienie tkanki powoduje jej uszkodzenie co prowadzi do niedotlenienia i niedożywienia tkanki. Brak zapobiegania i odpowiedniej opieki nad Chorym narażonym na powstanie odleżyn może doprowadzić do bardzo ciężkich powikłań z nimi związanych.

Dlaczego powstają odleżyny?

Istnieje wiele różnych przyczyn powstawania odleżyn, co pokazuje jak ważne jest by im zapobiegać. Są nimi:

  • Ucisk na tkanki np. długotrwałe leżenie w jednej pozycji Pacjenta.
  • Tarcie np. kiedy Pacjent próbuje samodzielnie przesunąć pośladki nie podnosząc ich do góry lub nieumiejętna zmiana pozycji ciała Pacjenta przez Personel medyczny.
  • Stan ogólny Chorego:
    • Długotrwałe unieruchomienie lub ograniczenie ruchomości.
    • Niedożywienie (niedobór Białka, arganiny, witaminy A, C, E, B2, cynku, żelaza, selenu, kwasów tłuszczowych Omega-3).
    • Wyniszczenie organizmu spowodowane chorobą przewlekłą.
    • Niewydolność krążenia (obkurczone naczynia krwionośne).
  • Otyłość.
  • Zaburzenia czucia.
  • Choroby przewlekłe np. cukrzyca, miażdżyca.
  • Stosowanie niektórych leków (chemioterapia, sterydoterapia).
  • Nietrzymanie moczu i kału.
  • Zakażenia skóry.

W jakich miejscach najczęściej powstają odleżyny?

Odleżyna może powstać tak naprawdę w każdej części ciała, jednak niektóre z nich są narażone bardziej niż pozostałe i właśnie na nie należy zwrócić szczególna uwagę.

  • Kość ogonowa i pośladki,
  • okolice stawu biodrowego,
  • potylica (często niezauważane w wyniku gęstego owłosienia skóry),
  • pięty i okolice kostek,
  • łokcie,
  • łopatki,
  • małżowina uszna, kąciki ust i wewnętrzna część nosa (występują zazwyczaj u Chorych przebywających na Oddziałach Intensywnej Terapii, którzy są zaintubowani i posiadają sondy dożołądkowe).

Jak zapobiegamy odleżynom?

Każdy kolejny dzień choroby i unieruchomienia, zwiększa ryzyko powstania odleżyn. Dlatego właśnie w Oddziale Intensywnej Terapii szczególny nacisk kładzie się na profilaktykę. Działania zapobiegające mają swój początek już przy przyjęciu Pacjenta do Oddziału, gdzie oceniany jest stan skóry i stopień narażenia Chorego na odleżyny. Od tej pory Personel Medyczny stosuje działania zapobiegające, a są nimi:

  • Zmiana ułożenia Pacjenta co 2 godziny w ciągu dnia oraz co 4 godziny w nocy, podczas każdej zmiany pozycji skóra Pacjenta jest dokładnie oglądana by jak najwcześniej zauważyć i móc zareagować na powstające zmiany. Skóra natłuszczana jest balsamem oraz kremami i maściami dobranymi do potrzeb skóry (np. Anticubit, Cavilon, Linomag, Sudocrem, maść silikonowa). Pościel jest naciągana i równana tak by zminimalizować jakiekolwiek fałdy, które mogły by odgniatać skórę.
  • Do codziennej kąpieli stosowane są specjalne delikatne środki myjące, nie zawierające, składników uczulających, o pH skóry co zapobiega przesuszaniu.
  • Każde łóżko zaopatrzone jest w materac zmiennociśnieniowy i komplet udogodnień piankowych,  które pomagają utrzymać fizjologiczne ułożenie kończyn. Pościel zawsze musi być sucha, a dodatkowe podkładywysoko chłonne powinny być zmieniane za każdym razem kiedy są wilgotne.
  • Ćwiczenia bierne i czynne, oklepywanie,  masaże i drenaże limfatyczne wykonywane przez fizjoterapeutów poprawiają ukrwienie skóry co zwiększa jej dotlenienie i odżywienie.
  • Suplementacja mikro i makro elementów, dieta dostosowana i obliczona kalorycznie do indywidualnych potrzeb Chorego, dostarcza odpowiednie ilości białka i innych wartości odżywczych potrzebnych do odpowiedniego stanu odżywienia skóry i podskórnych.

Wczesne uruchamianie i edukacja Pacjenta pełnią bardzo ważna rolę w profilaktyce przeciwodleżynowej. Pielęgniarki, Lekarze i Fizjoterapeuci informują, tłumaczą i pokazują jakie czynności i ćwiczenia Pacjent może wykonywać samodzielnie w łóżku. Jednak bardzo wiele zależy również od rodzin Pacjentów, to właśnie te Osoby mają zazwyczaj największy wpływ na Chorego.  Pomoc rodzin jest nieoceniona, gdy podczas odwiedzin, rozmawiają, motywują, ćwiczą razem z Pacjentem.

Scroll