Autor: mgr Marta Strzelbicka

Cele pielęgnacji jamy ustnej:

  • oczyszczenie jamy ustnej z resztek pokarmu
  • zapobieganie stanom zapalnym i zakażeniom w jamie ustnej
  • likwidacja przykrego smaku i zapachu z ust
  • poprawa samopoczucia chorego
  • zapobieganie respiratorowemu zapaleniu płuc
  • zapobieganie próchnicy
  • pobudzenie wydzielania śliny

Toaletę jamy ustnej należy wykonać po każdym posiłku (nie rzadziej niż 3 razy dziennie) oraz po każdorazowym podaniu pokarmów do sondy, jeśli chory jest karmiony przez sondę żołądkową.

Należy przygotować:

  • miękką szczoteczkę do zębów  lub  jałowe gaziki i szpatułki oraz twardą szczoteczkę do mycia protez
  • pastę do zębów i płukankę (w zależności od stanu jamy ustnej)
  • pastę do mycia protez, środki dezynfekujące protezę
  • może być również nić dentystyczna
  • kubek z wodą (dla chorych przytomnych)
  • ręcznik lub serweta ochronna
  • roztwór, napar do płukania i czyszczenia jamy ustnej (np. czarną herbatę, herbatę z rumianku, tymianku, szałwii),
  • maść natłuszczającą do ust (najlepiej z witaminą A, ewentualnie wazelina, 2% Alantan)
  • pojemnik na protezy
  • pojemnik na odpadki

Technika wykonania zabiegu:

  • umyć ręce, jeśli jest taka możliwość również zdezynfekować
  • poinformować chorego o planowanej czynności i sposobie jej przeprowadzenia (niezależnie od stanu przytomności)
  • wstępnie ocenić stan jamy ustnej (potem systematycznie kontrolować jej stan)
  • ułożyć chorego w pozycji półwysokiej lub wysokiej na plecach, jeśli stan chorego na to pozwala (chorego z zaburzeniami świadomości ułożyć na boku)
  • zabezpieczyć pościel i bieliznę chorego (pod brodę i wokół szyi chorego położyć ręcznik)
  • jeżeli chory ma protezę zębową- należy ją wyjąć i oczyścić
  • oczyścić przedsionek nosa i zewnętrzną powierzchnię sondy dożołądkowej
  • za pomocą jałowego gazika usunąć zgromadzoną w jamie ustnej wydzielinę lub jeśli jest taka możliwość użyś ssaka do tej czynności (nie należy używać tego samego cewnika do odsysania jamy nosowo-gardłowej i tchawicy)
  • na suchą, czystą o miękkim włosiu szczoteczkę nałożyć pastę do zębów w wielkości ziarnka grochu (zamiast szczoteczki i pasty można zastosować szpatułkę owiniętą gazikiem i środki czyszczące)
  • zabieg wykonywać przez co najmniej 2 minuty, ruchem obrotowym lub wymiatającym
  • usuwać zanieczyszczenia z zębów zaczynając od linii dziąseł (zewnętrzne powierzchnie zębów górnych, a następnie dolnych, wewnętrzne powierzchnie zębów górnych, a następnie dolnych, na końcu oczyszczenie języka)
  • podczas czyszczenia uważnie obserwować ewentualne zmiany, które mogą występować w jamie ustnej
  • po umyciu zębów należy pomóc choremu je wypłukać – zabieg ten można wykonywać tylko u chorych przytomnych, u pacjentów z zaburzeniami świadomości nic nie powinno się wlewać do buzi – grozi to zakrztuszeniem!
  • u chorych nieprzytomnych usunąć zgromadzoną w jamie ustnej wydzielinę gazikiem lub odśluzować jamę ustną za pomocą ssaka
  • jeśli istnieje konieczność zastosowania płukanki, należy ją zaaplikować w niewielkiej ilości używając patyczka zakończonego gąbką lub strzykawkę (nadmiar płukanki usunąć gazikiem lub ssakiem)
  • jeśli istnieje potrzeba, na miejsca uszkodzone nałożyć środek leczniczy (zgodnie z zaleceniem lekarza)
  • po pielęgnacji zębów osuszyć twarz i w razie potrzeby natłuść usta chorego
  • usunąć ręcznik spod brody chorego
  • ułożyć chorego w wygodnej, dostosowanej do stanu zdrowia pozycji
  • umyć i/lub zdezynfekować ręce

Pielęgnacja protez zębowych

Jeżeli to możliwe, protezę zębową powinien myć samodzielnie chory. W przypadku ciężko chorych robi to opiekun:

  • umyć protezę pod bieżącą wodą, wyszczotkować i dokładnie wypłukać
  • można użyć gotowych środków do czyszczenia protez zgodnie z zaleceniem producenta
  • oczyścić zęby, które znajdują się w jamie ustnej i ponownie założyć protezę
  • należy pamiętać, że chory może nosić protezę, jeżeli nie ma zmian chorobowych w jamie ustnej
  • jeżeli zachodzi taka potrzeba, przed włożeniem umytej protezy do jamy ustnej nałożyć odpowiedni klej lub pastę ułatwiającą utrzymywanie protezy w odpowiednim ułożeniu.

Zasady obowiązujące podczas toalety jamy ustnej

  • zapoznanie się ze stanem i samopoczuciem chorego oraz ocena stopnia jego samodzielności
  • udzielenie choremu informacji o istocie zabiegu oraz uzyskanie jego zgody
  • uzgodnienie pory wykonania pielęgnacji jamy ustnej
  • szanowanie prawidłowych nawyków i zwyczajów higienicznych chorego
  • stosowanie środków do płukania jamy ustnej, uwzględniając rodzaj zmian chorobowych (zgodnie ze zlecenie lekarza)

Scroll