Autor: Dr n. med. Małgorzata Zegan-Barańska

Organizm, żeby prawidłowo funkcjonować potrzebuje składników takich jak – białko, węglowodany, tłuszcze, elektrolity, pierwiastki śladowe i witaminy. W sposób naturalny dostarczamy je wraz z prawidłowo zbilansowanym pokarmem. Jemy żeby żyć, jedzenie jest więc koniecznością.

W przypadku gdy człowiek nie jest w stanie prawidłowo spożywać pokarmów, pożywienie staje się wtedy elementem leczenia. Przykładowo, w stanie ciężkim pacjent ma ograniczoną możliwość połykania, pokarm jest wtedy wprowadzony do żołądka lub dalszego odcinka przewodu pokarmowego poprzez zgłębnik, popularnie zwany sondą, a przez pacjentów „rurką”. Metoda żywienia w ten sposób w języku medycznym nazwana jest żywieniem enteralnym. Jest to najbardziej przypominająca naturę metoda leczenia żywieniowego.

Jeżeli czas odżywiania przez zgłębnik wydłuża się, a nawet jak w przypadku niektórych schorzeń neurologicznych utrzymywana jest przez lata, wytwarza się sztuczną przetokę odżywcza do żołądka lub do jelita przez skórę. W języku medycznym nazywa się to PEG - jeżeli przetoka odżywcza założona jest poprzez skórę do żołądka lub PEJ - jeżeli założono jest do jelita. Wytworzenie sztucznych przetok odżywczych w przypadku długoterminowego żywienia jest zdecydowanie wygodniejsza i bezpieczniejszą metodą odżywiania, niż utrzymywanie zgłębnika wprowadzonego przez nos. Co więcej pacjent z przetoką może być odżywiany w domu i prowadzić w miarę normalne życie.

Do żywienia enteralnego używa się tak zwanych diet przemysłowych. Są to specjalnie przygotowane, odpowiednio skomponowane diety płynne, tak aby dostarczyć składniki odżywcze we właściwych proporcjach. W zależności od potrzeb chorego lekarz przepisuje odpowiednią dietę. Najczęstszą przypadłością zdarzającą się w czasie stosowania diet przemysłowych są przejściowe biegunki dopóki przewód pokarmowy „nie przyzwyczai” się do takiego żywienia.

Jeżeli jednak przewód pokarmowy może przyjąć, strawić i wchłonąć składniki pokarmu w ilości niewystarczającej do pokrycia zapotrzebowania, to brakującą do prawidłowego funkcjonowania organizmu część składników odżywczych trzeba podać dożylnie - jest to żywienie pozajelitowe częściowe lub suplementarne.

Gdy żywienie drogą przewodu pokarmowego jest niemożliwe, wszystkie składniki odżywcze muszą być dostarczone drogą pozajelitową, czyli przez żyły - mówimy wówczas o całkowitym żywieniu pozajelitowym. Zdarza się to w sytuacjach, gdy chory jest po operacji przewodu pokarmowego lub gdy przewód pokarmowy jest niewydolny i nie przyswaja podawanych pokarmów. Wówczas elementarne części składników odżywczych wprowadza się do organizmu drogą dożylną. Żywienie takie nazwane jest żywieniem parenteralnym.

Składniki pokarmowe: białko, węglowodany, tłuszcze, elektrolity, pierwiastki śladowe i witaminy podawane są w postaci zmieszanych ze sobą roztworów - mieszanin odżywczych. Mieszaniny odżywcze podawane są w specjalnym workach, najczęściej płyn o konsystencji i wyglądzie mleka, przez specjalne cewniki wszczepiane do żył prowadzących krew bezpośrednio do serca (centralne żywienie pozajelitowe) lub przez tzw. kaniule wprowadzane do cieńszych żył obwodowych (obwodowe żywienie pozajelitowe). Jeśli pacjent musi być w ten sposób żywiony w domu, on lub jego opiekun musi przejść specjalne przeszkolenie w zakresie sporządzania mieszanin, posługiwania się cewnikiem, aplikowania mieszanin żywieniowych, a także obsługi specjalnych pomp zapewniających odpowiednią szybkość przetaczania mieszanin.

Scroll