Autor: lek. Justyna Garlak

Sepsa jest potencjalnie zagrażającym życiu powikłaniem zakażenia. Występuje kiedy uwolnione do krwiobiegu  substancje mające za zadanie zwalczyć zakażenie, wywołują odpowiedź zapalną w całym organizmie. Nasilone procesy odpowiedzi zapalnej prowadzą do uszkodzenia tkanek i narządów.

Sepsę może rozwinąć każdy, ale najbardziej narażone są osoby z upośledzoną odpornością, w podeszłym wieku oraz noworodki. Wczesne rozpoznanie i leczenie sepsy, zwykle podażą antybiotyków i dużej ilości płynów dożylnie, zwiększa szanse wyzdrowienia.

  • Jakie są objawy sepsy? Open or Close

    Objawy sepsy nie są specyficzne, stąd trudność jej wczesnego rozpoznania. Na ogół pojawia się gorączka, przyspieszenie tętna i oddechu, zaburzenia orientacji i świadomości. W dalszym rozwoju procesu septycznego dochodzi do zaburzeń oddychania, wybroczyn na skórze, ograniczenia oddawania moczu, żółtaczki, uporczywego spadku ciśnienia krwi. Wtedy sepsa staje się bezpośrednim zagrożeniem życia. Wielu lekarzy klasyfikuje sepsę trójstopniowo: od sepsy poprzez ciężką sepsę kończąc na wstrząsie septycznym.

    Sepsa

    Objawy sepsy nie są specyficzne, mogą występować w przebiegu wielu innych chorób. Ustalone są jednak kryteria pomocne w postawieniu rozpoznania. Zatem, lekarz wysunie podejrzenie sepsy jeżeli chory prezentuje co najmniej 2 z niżej wymienionych objawów:

    • temperatura ciała powyżej 38,3 °C lub poniżej 36 °C,
    • częstość pracy serca powyżej 90/min,
    • częstość oddechów powyżej 20/min,
    • prawdopodobne lub potwierdzone zakażenie.

    Ciężka sepsa

    Jeżeli oprócz gorączki, przyspieszonej pracy serca, zwiększonej liczby oddechów, występuje także 1 z niżej wymienionych objawów, które wskazują na to, że funkcja któregoś z narządów może być upośledzona, lekarz wysunie podejrzenie ciężkiej sepsy.

    • istotnie zmniejszone oddawanie moczu,
    • nagła zmiana stanu psychicznego,
    • zmniejszenie liczby płytek krwi,
    • trudności z oddychaniem,
    • nieprawidłowa funkcja serca jako pompy krwi,
    • ból brzucha.

    Wstrząs septyczny

    Jeżeli do objawów ciężkiej sepsy dołącza się ekstremalnie niskie ciśnienie tętnicze krwi, niereagujące na podaż płynów drogą dożylną, lekarz rozpozna wstrząs septyczny.

  • Kiedy pójść do lekarza? Open or Close

    Najczęściej sepsa występuje u chorych leczonych w szpitalu. Pacjenci leczeni na oddziałach intensywnej terapii są szczególnie narażeni na rozwój zakażenia, które może prowadzić do sepsy.
    Jeśli więc obserwujesz u siebie wyżej opisane objawy i przebyłeś niedawno infekcję, byłeś leczony operacyjnie lub leczony w szpitalu z innego powodu - zgłoś się do lekarza.

  • Jakie są przyczyny sepsy? Open or Close

    Każdy rodzaj infekcji - bakteryjna, wirusowa czy grzybicza - może prowadzić do sepsy.

    Zakażenie będące punktem wyjścia sepsy może mieć charakter jawny i dotyczyć różnych narządów, np. zapalenie otrzewnej, ostre zapalenie trzustki, odmiedniczkowe zapalenie nerek, zapalenie płuc, neuroinfekcje, jak i utajony – najczęściej infekcje zębów i tkanek okołozębowych, zatok przynosowych, migdałków czy pęcherzyka żółciowego. Zgodnie z badaniami przeprowadzonymi przez Polską Grupę Roboczą ds. Sepsy przy Polskim Towarzystwie Anestezjologii i Intensywnej Terapii najczęstszym punktem wyjścia zakażenia stanowiącego przyczynę umieszczenia w oddziałach intensywnej terapii były infekcje w obrębie jamy brzusznej.

    Sepsa jest coraz częstszym problemem. Najlepiej zostało to zbadane w Stanach Zjednoczonych, Wielkiej Brytanii i w Niemczech. W Polsce wydaje się być podobnie, choć brak dokładnych doniesień naukowych co do skali problemu w naszym kraju. Przyczynami tego narastającego zjawiska są:

    • Starzejąca się populacja, która jest następstwem coraz lepszej opieki medycznej.
    • Występowanie opornych na antybiotyki bakterii, co wynika m.in. z nadużywania i nieprawidłowego stosowania antybiotyków.
    • Osłabiony układ odpornościowy wskutek np. terapii przeciwnowotworowej  lub stosowania leków immunosupresyjnych po przeszczepieniu narządów.
  • Jakie są czynniki ryzyka? Open or Close

    Sepsa jest bardziej prawdopodobna i bardziej niebezpieczna u osób:

    • w podeszłym wieku i u noworodków,
    • z upośledzonym układem odpornościowym,
    • leczonych na oddziałach intensywnej terapii,
    • po przebytych operacjach chirurgicznych,
    • z oparzeniami,
    • ze sztucznym materiałem w organizmie np. cewnik naczyniowy centralny lub rurka tracheostomijna do oddychania.
  • Jakie są powikłania sepsy? Open or Close

    Kiedy sepsa rozwija się do ciężkiej postaci a dalej do wstrząsu septycznego, przepływ krwi w ważnych życiowo narządach (mózg, serce, nerki) jest upośledzony.
    Sepsa może także powodować tworzenie się zakrzepów w obrębie twoich narządów, rąk, nóg, palców - prowadzi to do różnego stopnia upośledzenia funkcji narządów i martwicy tkanek.

    Większość ludzi zdrowieje z sepsy o ciężkim przebiegu, ale wskaźnik śmiertelności dla wstrząsu septycznego jest bliski 50%.

  • Jak diagnozować i rozpoznać sepsę? Open or Close

    Rozpoznanie sepsy może być trudne, ponieważ objawy typowe dla niej są charakterystyczne dla wielu innych chorób. Ponadto w odróżnieniu od np. zawału serca nie ma swoich specyficznych wskaźników diagnostycznych, czyli tzw. markerów. W zawale takimi markerami są obraz EKG i poziom enzymów np. troponiny. Rozpoznanie sepsy opiera się na ocenie całości obrazu klinicznego. Bardzo ważne są informacje dotyczące przeszłości medycznej chorego. W zebraniu tych informacji bardzo często pomocna jest rodzina pacjenta.

    Testy diagnostyczne wykonywane z krwi

    Próbka krwi może być przebadana w kierunku:

    • obecności toczącego się procesu zapalnego,
    • zaburzeń krzepnięcia krwi,
    • dysfunkcji nerek i wątroby,
    • zaburzeń elektrolitowych.

    Inne testy laboratoryjne

    W zależności od objawów jakie prezentuje chory, konieczne może być także przebadanie innych niż krew płynów ustrojowych tj.:

    • mocz,
    • wydzielina z ran,
    • wydzielina z dróg oddechowych.

    Badania obrazowe

    Jeśli źródło infekcji nie jest znane, twój lekarz może zlecić następujące badania obrazowe:

    • RTG. Promienie rentgena są dobre do zobrazowania patologii w obrębie płuc.
    • Tomografia komputerowa. Zapalenie wyrostka robaczkowego, trzustki czy jelit łatwiej uwidocznić za pomocą TK.
    • USG. Ultrasonografia jest szczególnie pomocna w rozpoznaniu zapalenia pęcherzyka żółciowego oraz zapalenia przydatków.
    • Rezonans magnetyczny. Doskonale obrazuje zapalenie tkanek miękkich w obrębie kręgosłupa.
  • Jak leczy się sepsę? Open or Close

    Wczesne, agresywne leczenie zwiększa twoje szanse na pokonanie sepsy. Chorzy z ciężką sepsą wymagają ścisłego monitorowania funkcji życiowych oraz leczenia na oddziale intensywnej terapii. W przypadku ciężkiej sepsy i wstrząsu septycznego, najczęściej konieczne jest zastosowanie urządzeń podtrzymujących funkcje podstawowych narządów i układów tj. układu oddechowego, układu krążenia oraz nerek.

    Leki

    • Antybiotyki. Antybiotykoterapię stosuje się jak najwcześniej - nawet jeśli nie został zidentyfikowany czynnik wywołujący sepsę. Początkowo lekarz podaje antybiotyk szerokospektralny tzn. skuteczny w leczeniu wielu różnych bakterii. Antybiotyk jest podawany dożylnie. Po uzyskaniu wyniku badania mikrobiologicznego, twój lekarz może zmienić antybiotyk na bardziej odpowiedni w zwalczaniu bakterii, która wywołała zakażenie.
    • Leki obkurczające naczynia. Jeśli ciśnienie tętnicze krwi pozostaje zbyt niskie pomimo przetoczenia płynów dożylnie, możesz wymagać podania leków obkurczających naczynia, które podniosą ciśnienie tętnicze krwi.
  • Czy sepsą można się zarazić? Open or Close

    Sepsą nie można się zarazić, ponieważ jest to określenie dotyczące zespołu objawów chorobowych, towarzyszących uogólnionej reakcji zapalnej organizmu. Można natomiast zarazić się bakteriami, wirusami lub grzybami, które w sprzyjających dla nich warunkach (upośledzony układ odpornościowy, starszy wiek) mogą być odpowiedzialne za rozwój sepsy.

  • Czy można się zaszczepić przeciwko sepsie? Open or Close

    Nie ma szczepionki przeciwko sepsie. Są natomiast szczepionki przeciwko niektórym bakteriom, które mogą powodować sepsę, np. przeciwko meningokokom lub pneumokokom.

 

Scroll